🔱 अमरनाथ गुहेतून – भाग ४ 🔱 (लेखक – धर्मभूषण ॲड. दिलीप ठाकूर)

वंदे भारत : स्वप्न सत्यात उतरले!

रात्री साडेअकराच्या सुमारास आम्ही हमसफर एक्सप्रेसने जम्मू रेल्वे स्थानकावर उतरलो. एक काळ असा होता की, हमसफर एक्सप्रेस सुरू झाली तेव्हा तिचे आधुनिक डबे, आकर्षक रचना आणि उत्तम सुविधा पाहून मी तिच्यावर स्वतंत्र लेख लिहिला होता. पण काळ बदलतो तशी माणसं बदलतात, गाड्याही बदलतात! यंदा हमसफरकडे पाहताना ती थोडी थकलेली, दमलेली वाटली. नवीन कोचेसची गरज आता स्पष्टपणे जाणवत होती.

स्टेशनच्या बाहेर पाऊल टाकताच जम्मूच्या उकाड्याने आमचे स्वागत केले. एसी डब्यातील दोन दिवसांच्या गारव्याच्या पार्श्वभूमीवर मध्यरात्रीची उष्णताही अंगावर येत होती. सामानाचा मोठा पसारा पाहून काही कुलींच्या चेहऱ्यावर आनंद, तर यात्रेकरूंच्या चेहऱ्यावर काळजी दिसत होती. बरीच घासाघीस करून प्रति बॅग २०० रुपयांवरून ८० रुपये दर ठरवला. पाच हातगाड्यांवर सामान ठेवून आम्ही स्टेशनबाहेरील वैष्णवी धाम येथे एसी डॉर्मिटरीमध्ये मुक्काम केला.

झोपायला रात्री दीड वाजला, तरी नेहमीप्रमाणे पहाटे पाच वाजता डोळे उघडले. काल रात्री झालेल्या पायपिटीमुळे वॉकिंगची गरज भासली नाही. प्राणायाम आणि थंडगार पाण्याच्या स्नानानंतर प्रवासाचा सगळा थकवा क्षणात दूर झाला. दुपारी ट्रेन असल्यामुळे सर्वांनी ऑटोने जाऊन रघुनाथ मंदिराचे दर्शन घेतले. त्यानंतर वैष्णवी धाम ते प्लॅटफॉर्म क्रमांक ७ या अंतरासाठी कुलींनी प्रति बॅग १०० रुपये हमाली घेतली.

केल्याने होत आहे रे…

पण माझ्या मनात एकच गोष्ट सतत घोळत होती—वंदे भारत एक्सप्रेसमधील वेटिंग लिस्ट! वंदे भारत सुरू होण्याच्या दिवशीच आम्ही आरक्षणे केली होती. तरीही आमच्या १०० यात्रेकरूंमधील तीन जण प्रतीक्षा यादीत होते.

त्यांची तातडीने बैठक घेतली. परिस्थिती स्पष्टपणे सांगितली. आवश्यक असल्यास उधमपूरहून पर्यायी बसची व्यवस्था तयार ठेवली होती. पण प्रत्येकाची एकच इच्छा होती—वंदे भारतचा पहिलाच प्रवास अनुभवायचा!

त्यांच्या चेहऱ्यावरील निराशा पाहून मलाही स्वस्थ बसवत नव्हते. फोन, संपर्क, विनंत्या, पाठपुरावा सुरूच होता… आणि अखेर सर्व यात्रेकरूंना वंदे भारतमध्ये जागा मिळाली.

त्या क्षणी त्यांच्या चेहऱ्यावर उमटलेला आनंद पाहून एक गोष्ट प्रकर्षाने जाणवली—व्यवस्थापन म्हणजे केवळ बस, रेल्वे आणि हॉटेलची व्यवस्था नव्हे; व्यवस्थापन म्हणजे माणसांच्या अपेक्षांची जबाबदारी स्वीकारणे.

हे खरंच भारतीय रेल्वे आहे का?

जम्मूहून श्रीनगरकडे वंदे भारत एक्सप्रेसमध्ये बसल्यानंतर अनेक यात्रेकरूंच्या चेहऱ्यावर आश्चर्य स्पष्ट दिसत होते. वातानुकूलित डबे, स्वच्छता, मऊ आसनं, स्वयंचलित दरवाजे, स्वागतासाठी दिली जाणारी ट्रे, गरमागरम नाश्ता, चहा-कॉफी… काही ज्येष्ठ यात्रेकरूंनी तर थेट प्रश्नच विचारला— “हे खरंच भारतीय रेल्वे आहे का?”

काही जण पहिल्यांदाच वंदे भारतमध्ये बसले होते. लहान मुलांना नवीन खेळणे मिळाल्यावर जसा आनंद होतो, तसाच आनंद त्यांच्या चेहऱ्यावर दिसत होता. खिडकीजवळ जागा मिळवण्यासाठी काहींनी केलेली धडपड पाहून वाटत होते की, अमरनाथ दर्शनापूर्वी काश्मीरचे फोटो मिळवणेच अधिक महत्त्वाचे आहे!

प्रवास नव्हे, एक अविस्मरणीय अनुभव

उंच पर्वतरांगा, हिरव्यागार दऱ्या, लांबलचक बोगदे आणि अभियांत्रिकीचा अद्भुत नमुना असलेले पूल पाहताना प्रत्येक यात्रेकरू भारावून गेला होता. कोणी सतत फोटो काढत होते, कोणी व्हिडिओ शूट करत होते, तर काही जण मोबाईलची बॅटरी संपेपर्यंत रेकॉर्डिंग करण्यात मग्न होते. काहींनी तर तिथेच निर्णय घेतला— “आता भारतात जिथे जिथे वंदे भारत जाते, तिथे एकदा तरी प्रवास करायचाच!”

सुमारे २६ वर्षांच्या प्रतीक्षेनंतर काश्मीरला रेल्वेने जोडण्याचे स्वप्न साकार झाले आहे. कटरा ते श्रीनगर हा पूर्वीचा सुमारे दहा तासांचा प्रवास आता अवघ्या तीन तासांत पूर्ण होत आहे. अमरनाथ यात्रेकरूंसाठी ही केवळ सुविधा नाही, तर खऱ्या अर्थाने वरदान आहे.

आधुनिक भारताचे धावते प्रतीक

जम्मूहून दुपारी निघालेली वंदे भारत नेमक्या वेळेत संध्याकाळी श्रीनगरला पोहोचली. चिनाब ब्रिज आणि अंजी ब्रिज पाहताना अनेक यात्रेकरू अक्षरशः स्तिमित झाले. काहींनी पुलांपेक्षा स्वतःचे फोटो अधिक काढले; पण तोही यात्रेचाच एक आनंददायी भाग होता.

त्या क्षणी मला आधुनिक भारताची ताकद जाणवत होती. वेळेची बचत, सुरक्षितता, आरामदायी प्रवास आणि दुर्गम भागांना देशाच्या मुख्य प्रवाहाशी जोडण्याची क्षमता—या सर्वांचा सुंदर संगम म्हणजे वंदे भारत. मी मनोमन पंतप्रधान नरेंद्र मोदीजींचे आभार मानले आणि डब्यातील अनेक यात्रेकरूंनी टाळ्यांच्या गजरात त्याला प्रतिसाद दिला.

वंदे भारतने केवळ प्रवास सोपा केला नाही; तिने काश्मीर आणि भारत यांच्यातील अंतरही आणखी कमी केले आहे. आमच्यासाठी हा केवळ रेल्वे प्रवास नव्हता, तर आधुनिक भारताच्या प्रगतीचा प्रत्यक्ष अनुभव होता.