🔱 अमरनाथ गुहेतून – भाग २ 🔱 (लेखक – धर्मभूषण ॲड. दिलीप ठाकूर)

“घरातून निघालो… आणि भोलेनाथाने हजेरी घेतली!”

आज तो दिवस अखेर उजाडला… ज्याची अनेक महिन्यांपासून प्रतीक्षा सुरू होती. पहाटे पाच वाजता डोळे उघडले तेव्हा बाहेर अजूनही अंधाराची चादर पसरलेली होती, पण मनात यात्रेचा सूर्य उगवला होता. सामानाची शेवटची एकदा पाहणी केली. कपडे, औषधे, मोबाईल चार्जर, रेनकोट, ओळखपत्र… सगळे व्यवस्थित होते. पण सर्वात महत्त्वाच्या दोन गोष्टी – रेल्वे तिकीट आणि यात्रा परची – त्या माझ्या खिशात सुरक्षित होत्या.

अनुभवाने एक गोष्ट शिकवली आहे. हिमालयातील चढाईपेक्षा कधी कधी एखादा कागद जास्त महत्त्वाचा ठरतो. अनेक वर्षांपूर्वी एका कुटुंबाने यात्रा परची घरी विसरली होती. त्या दिवशी बाबा बर्फानींपेक्षा आम्हाला फोटोकॉपी सेंटर, कुरिअरवाला आणि मोबाईल नेटवर्क जास्त आठवत होते! त्या प्रसंगानंतर मी एक नियम बनवला – यात्रेकरू मोजण्याआधी यात्रा परच्या मोजायच्या. भक्तीच्या प्रवासात श्रद्धा जितकी आवश्यक असते, तितकीच थोडी खबरदारीही आवश्यक असते.

स्वामींच्या चरणी यात्रेचा श्रीगणेशा
प्रातःस्मरण झाले. अपेक्षेप्रमाणे आज मॉर्निंग वॉकला मी एकटाच होतो. बाकी यात्रेकरूंनी बहुतेक असा विचार केला असावा की पुढे हिमालय चढायचाच आहे, तर आज शरीरातील बॅटरी चार्ज करून घेऊया! काही जण तर एवढे निवांत झोपले होते की त्यांना पाहून वाटत होते, अमरनाथ यात्रा आज नसून पुढच्या आठवड्यात आहे.घरी पूजन केले, मनोमन देवाचे स्मरण केले आणि नंतर गल्लीतील पुरातन सोन्या मारुती मंदिर तसेच सोमेश कॉलनीतील स्वामी समर्थ मंदिर,चतुर्थी असल्यामुळे नल्लागुट्टा चाळ मधील गणेश मंदिरात जावून दर्शन घेतले.सर्वांच्या चरणी हात जोडून एकच साकडे घातले –“ही यात्रा आमची नाही, तुमची आहे. दरवर्षीप्रमाणे यंदाही तुम्हीच पूर्ण करून घ्या .”

दरवर्षी यात्रेनंतर महाप्रसाद स्वामी समर्थ मंदिरात ठेवला जातो. यंदाही त्यासाठी शनिवार, 2 ऑगस्ट ही तारीख आधीच निश्चित केली होती. म्हणजे आम्ही जाण्याआधीच परतीच्या आनंदसोहळ्याची तयारी करून ठेवली होती. काही लोक सहलीचे नियोजन करतात, आम्ही महाप्रसादाचे!

नांदेड स्टेशन की भोलेनाथाचा महाकुंभ?
सकाळी साडेनऊच्या सुमारास स्टेशनवर पोहोचलो आणि समोरचे दृश्य पाहून क्षणभर वाटले की आपण रेल्वे स्टेशनवर नसून एखाद्या धार्मिक महोत्सवात आलो आहोत.सर्व यात्रेकरू पोपटी रंगाच्या टी-शर्टमध्ये सज्ज होते. कुणाच्या गळ्यात हार, कुणाच्या हातात भगवा ध्वज, तर कुणाच्या मोबाईलमध्ये सेल्फीचा फ्रंट कॅमेरा आधीपासूनच सुरू होता. काही जणांनी तर इतके फोटो काढले की बाबा बर्फानींचे दर्शन होण्यापूर्वी मोबाईलच्या गॅलरीनेच दर्शन दिले असावे!

“बम बम भोले!” च्या घोषणांनी संपूर्ण स्टेशन दुमदुमून गेले होते.बहुतेक यात्रेकरू प्रथमच अमरनाथ यात्रेला निघाले असल्याने त्यांना सोडायला आलेल्या कुटुंबीयांच्या चेहऱ्यावर उत्साहाबरोबरच थोडी काळजीही दिसत होती. पण यात्रेकरूंचा उत्साह पाहून त्यांची भीती हळूहळू विरघळत गेली.

काही मिनिटांत ढोल-ताशांच्या गजरात लंगर साहिबजी गुरुद्वाऱ्याचे सुबेकसिंघजी बाबाजींचे आगमन झाले आणि संपूर्ण स्टेशन अक्षरशः भोलेमय झाले. बाबाजींच्या हस्ते यात्रेकरूंना सिरोपाव, मोत्यांच्या माळा आणि प्रसादाचे वाटप करण्यात आले.

यात्रेदरम्यान अन्नदान आणि विविध सेवा करणारे खा.अशोकराव चव्हाण, खा.डॉ. अजित गोपछडे, खा.रवींद्र चव्हाण, महापौर कविता मुळे यांच्या प्रतिनिधीचे तसेच सतीश सुगनचंदजी शर्मा, विमलताई चव्हाण, नागेश शेट्टी, नवनाथ सोनवणे, एक शिवभक्त, सुभाष बंग, हृदयनाथ सोनवणे, सरदार कुलदीपसिंघ लुधियाना,सरदार जागीरसिंघ अमृतसर आणि हास्यकवी प्रताप फौजदार दिल्ली, स्नेहलता जायसवाल, विनायक किन्होळकर, प्रा. अजय संगेवार, प्राचार्य सुधीर शिवनीकर, प्रा. भारत ढगे, रामेश्वर वाघमारे, द्वारकादास अग्रवाल, चंद्रकांत कदम, रेखा भताने, वंदना शेळके परभणी, डॉ. अजयसिंह ठाकूर पूर्णा, मनोज शर्मा नागपूर, प्रदीप शुक्ला भोपाळ या दानशूर व्यक्तींचा बाबाजींच्या हस्ते सन्मान करण्यात आला.

भाजपा, शिवसेना, विश्व हिंदू परिषद, गिता परिवार, राणा ग्रुप, हैप्पी बीसी ग्रुप, आर्ट ऑफ लिव्हिंग, लायन्स क्लब, मारवाडी युवा मंच, एन्जॉय स्विमिंग ग्रुप, पतंजली परिवार आणि अनेक सामाजिक संस्थांच्या प्रतिनिधींनी उपस्थित राहून यात्रेला शुभेच्छा दिल्या.त्या क्षणी रेल्वे स्टेशन नव्हते, तो एक भक्तिमय सोहळा होता. हार, सेल्फी आणि हर हर महादेव! यात्रेला निघताना प्रत्येकाची भावना वेगळी होती.

काहींच्या डोळ्यांत उत्सुकता होती, काहींच्या चेहऱ्यावर धास्ती, तर काही जणांचे संपूर्ण लक्ष फोटो आणि व्हिडिओ शूटिंगवर होते. एक-दोन जण तर असे वागत होते की अमरनाथ यात्रेचा डॉक्युमेंटरी चित्रपटच बनवायचा आहे!फुलांच्या हारांनी अनेकांचा गळा दिसेनासा झाला होता. काही यात्रेकरूंना एवढे हार घातले गेले की त्यांना ओळखण्यासाठी आधार कार्ड दाखवावे लागेल की काय अशी परिस्थिती झाली होती. काहींच्या गळ्यातील हारांचे वजन पाहून वाटत होते की हिमालयाच्या चढाईचा सराव आधीच सुरू झाला आहे.

अखेर अकरा वाजता रेल्वेने शिट्टी दिली आणि “हर हर महादेव” च्या घोषणांमध्ये आम्ही बाबा बर्फानींच्या दिशेने मार्गस्थ झालो.दरवर्षीप्रमाणे चंद्रकांत अप्पाराव कदम यांनी नाश्त्याची सुंदर व्यवस्था केली होती. प्रवासाचा पहिला घास घेताना अनेकांनी मनोमन भोलेनाथाचे स्मरण केले.

पूर्णेत साबुदाणा वडा, प्रेम आणि पाण्याची बाटली!

पूर्णा स्टेशनवर गाडी थांबली आणि पुन्हा एकदा स्वागताचा सोहळा सुरू झाला.भाजपचे शहराध्यक्ष डॉ. अजयसिंह ठाकूर आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी संकष्टी चतुर्थीनिमित्त यात्रेकरूंसाठी साबुदाणा वडा आणि बिसलरीची व्यवस्था केली होती.

विशेष म्हणजे गाडी बराच उशिरा आली होती. तरीही त्यांचा उत्साह तसाच होता.काही लोक वेळ पाहून सेवा करतात, तर काही सेवेसाठी वेळ काढतात. डॉ. अजयसिंह ठाकूर दुसऱ्या प्रकारातील माणूस आहेत. साबुदाणा वडे इतके स्वादिष्ट होते की काही यात्रेकरूंनी आणखी वडे मिळतील का याची चौकशी सुरू केली. संकष्टीचा उपवास असो वा नसो, पोटभर वडे मात्र सर्वांनी भक्तिभावाने खाल्ले !

रेल्वे झाली चलती-फिरती भक्तिनगरी!

गाडी पुढे निघाली आणि आमचे जवळपास शंभर यात्रेकरू विविध डब्यांमध्ये विभागले गेले.मोठा समूह असला की प्रत्येकाने आपली जबाबदारी उचलणे आवश्यक असते आणि आमच्या यात्रेची हीच खरी ताकद आहे.अकोला स्टेशन वर नागपूर च्या मनोज शर्मा या माझ्या मित्राने आवर्जून उपस्थित राहून सर्वांसाठी साबुदाणा खिचडी व राजगिरा लाडू आणले होते. “एकादशी. ..दुप्पट खाशी ” चा प्रत्यय चतुर्थीला गावोगावी येत होता.

संध्याकाळ होताच महिलांनी “हे भोळ्या शंकरा…” या भजनाने सुरुवात केली. हळूहळू एक डबा, मग दुसरा आणि नंतर तिसरा डबा भक्तिरसाने भारून गेला.आजूबाजूच्या पंजाबी यात्रेकरूंनाही मोह आवरला नाही. तेही भजनात सहभागी झाले.मग कुणीतरी “किती सांगू मी सांगू कुणाला” सुरू केले आणि महिलांनी उत्स्फूर्तपणे नृत्य सुरू केले.

भजनाच्या कार्यक्रमात काहींचा आवाज सुरेल होता, तर काहींच्या आवाजात भक्ती जास्त आणि सूर कमी होते! पण भक्तीत सूरापेक्षा भाव महत्त्वाचा असतो, हे पुन्हा एकदा सिद्ध झाले.क्षणभर वाटले, आपण रेल्वेत नाही तर एखाद्या भक्ती महोत्सवात आहोत.

खंडव्यात मिळाले भोजन नव्हे, प्रेमाचे प्रसादपात्र!

रात्री खंडवा स्थानकावर गाडी पोहोचली.तेथे सर्व यात्रेकरूंसाठी नांदेडचे उद्योजक सतीश सुगनचंदजी शर्मा यांच्या तर्फे अत्यंत स्वादिष्ट भोजनाची व्यवस्था करण्यात आली होती. चतुर्थी चा उपवास सोडण्यासाठी आलेले गरमागरम जेवण, प्रेमाने वाढणारे हात आणि यात्रेकरूंच्या चेहऱ्यावरचे समाधान पाहताना जाणवत होते की यात्रेतील अन्नदान ही केवळ व्यवस्था नसते, ती भक्तीची एक सुंदर अभिव्यक्ती असते.यात्रेतील एक मोठे सत्य म्हणजे भूक लागल्यावर साधी खिचडीसुद्धा पंचपक्वान्न वाटते. आणि प्रेमाने वाढलेले जेवण असेल तर त्याची चव कोणत्याही पंचतारांकित हॉटेलपेक्षा मोठी असते.त्या ताटात केवळ अन्न नव्हते. त्यात सेवा होती, त्याग होता आणि भोलेनाथावरील प्रेम होते.

गप्पा, हशा, नव्या ओळखी आणि जुन्या आठवणींमध्ये दोन तास कधी निघून गेले ते समजलेच नाही.रात्री साडेदहाच्या सुमारास सर्वजण आपापल्या बर्थवर विसावले. रेल्वे पुढे धावत होती आणि आमची स्वप्नेही तिच्यासोबत हिमालयाच्या दिशेने धावत होती. डोळे मिटताना मनात एकच विचार घोळत होता — “आज फक्त प्रवास सुरू झाला होता… पण भोलेनाथाने आपल्या सहवासाची चाहूल आधीच दिली होती!”                ….(क्रमशः)