तरुण पिढीला दिशा देणारा आणि समाजाला सुरक्षिततेची जाणीव करून देणारा आदर्श उपक्रम

समाजात कायदा व सुव्यवस्था राखणे हे पोलिस दलासमोरील अत्यंत महत्त्वाचे आणि आव्हानात्मक काम आहे. खाकी वर्दीतील अधिकारी म्हटले की सर्वसामान्यांच्या मनात शिस्त, कर्तव्य, धाक आणि सुरक्षितता या चारही गोष्टींची प्रतिमा निर्माण होते. मात्र, कठोर कायद्याची अंमलबजावणी करतानाच समाजातील नागरिकांशी आपुलकीने संवाद साधून त्यांना योग्य दिशा देणारे अधिकारी विरळाच असतात. हिमायतनगर तालुक्यात पोलिस निरीक्षक श्री. लक्ष्मणजी केंद्रे यांच्या कार्यपद्धतीत या दोन्ही गुणांचा सुरेख संगम दिसून येतो.

गुन्हेगारीवर वचक, नागरिकांमध्ये सुरक्षिततेची भावना – पोलिस निरीक्षक श्री. लक्ष्मण केंद्रे यांनी हिमायतनगर पोलिस ठाण्याची सूत्रे स्वीकारल्यानंतर कायदा व सुव्यवस्थेला प्राधान्य देत गुन्हेगारी प्रवृत्तींवर कठोर भूमिका घेतली आहे. अवैध धंदे, गुटखा विक्री, हातभट्टीची दारू, जुगाराचे अड्डे तसेच समाजस्वास्थ्याला बाधा पोहोचविणाऱ्या गैरप्रकारांविरोधात त्यांनी कारवाईसोबतच जनजागृतीवरही भर दिला.

त्यांच्या शिस्तप्रिय कार्यपद्धतीमुळे समाज-कंटकांमध्ये पोलिसांचा धाक निर्माण झाला असून, सामान्य नागरिकांमध्ये कायदा व सुव्यवस्थेबाबत विश्वासाची भावना निर्माण होण्यास मदत झाली आहे. रहदारीला अडथळा ठरणाऱ्या अतिक्रमणांवर कारवाई असो किंवा सार्वजनिक ठिकाणी होणाऱ्या गैरप्रकारांना आळा घालण्याचा प्रयत्न असो, कायद्याच्या चौकटीत शिस्त प्रस्थापित करण्याचा त्यांचा प्रयत्न उल्लेखनीय आहे.

‘जुगारमुक्त गाव’ : कारवाईसोबत समाजप्रबोधन – पोलिसांचे काम केवळ गुन्हा घडल्यानंतर कारवाई करण्यापुरते मर्यादित नसून, गुन्हे आणि व्यसनांना प्रतिबंध करणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. ही भूमिका पोलिस निरीक्षक श्री. केंद्रे यांच्या विविध उपक्रमांतून अधोरेखित होते.

नागपंचमीच्या पार्श्वभूमीवर गावोगावी जुगार व पत्त्यांच्या खेळांना आळा घालण्यासाठी करण्यात आलेले आवाहन आणि जनजागृती हा त्याच दिशेने टाकलेला सकारात्मक पाऊल आहे. जुगारामुळे आर्थिक नुकसान, कौटुंबिक कलह, कर्जबाजारीपणा आणि सामाजिक तणाव वाढण्याची शक्यता असते. त्यामुळे सण-उत्सव आनंदाने साजरे करताना जुगारापासून दूर राहण्याचा संदेश देणे ही काळाची गरज आहे.

या उपक्रमामुळे ग्रामीण भागातील कुटुंबांमध्येही सकारात्मक संदेश पोहोचला आहे. विशेषतः महिलांकडून व्यसन आणि जुगारमुक्त वातावरणासाठी करण्यात येणाऱ्या प्रयत्नांचे स्वागत होत असल्याचे चित्र दिसून येते.

व्यसनमुक्त समाजासाठी खाकीची सकारात्मक भूमिका – दारू, जुगार आणि अमली पदार्थ हे केवळ व्यक्तीचे नुकसान करत नाहीत, तर त्याचा परिणाम संपूर्ण कुटुंबावर आणि समाजावर होतो. त्यामुळे व्यसनमुक्तीचा संदेश तरुणांपर्यंत पोहोचविणे अत्यंत आवश्यक आहे.

आजची Gen Z तरुण पिढी तंत्रज्ञानाच्या युगात वाढत आहे. तिच्यासमोर संधी मोठ्या आहेत; मात्र चुकीची संगत, व्यसनाधीनता, ऑनलाइन किंवा प्रत्यक्ष जुगाराचे आकर्षण आणि गुन्हेगारी प्रवृत्ती यांपासून तरुणांनी स्वतःला दूर ठेवणे गरजेचे आहे. तरुणांनी आपली ऊर्जा शिक्षण, कौशल्य, रोजगार, व्यवसाय, क्रीडा आणि समाज- निर्माणासाठी वापरावी, हा संदेश पोलिस प्रशासनाच्या अशा उपक्रमांतून मिळतो.

“आजची पिढी वाचली तर उद्याचा समाज घडेल” – व्यसनमुक्ती ही केवळ पोलिसांची जबाबदारी नाही. पालक, शिक्षक, सामाजिक संस्था, ग्रामपंचायती आणि नागरिक यांनीही या मोहिमेत सहभागी होणे गरजेचे आहे. तरुणांना दोष देण्यापेक्षा त्यांच्याशी संवाद साधणे, त्यांच्या समस्या समजून घेणे आणि त्यांना सकारात्मक पर्याय उपलब्ध करून देणे अधिक प्रभावी ठरते.

याच दृष्टीने पोलिस निरीक्षक श्री. लक्ष्मणजी केंद्रे यांची समाजप्रबोधनाची भूमिका महत्त्वाची ठरते. “आजची पिढी जुगार आणि व्यसनापासून दूर राहिली, तर उद्याची पिढी अधिक सुरक्षित, सक्षम आणि संस्कारक्षम घडेल,” हा विचार प्रत्येक गावापर्यंत पोहोचणे आवश्यक आहे.

शिस्तप्रिय अधिकारी, समाजहितैषी दृष्टिकोन – कायद्याचा धाक आणि नागरिकांशी आपुलकी यांचा समतोल राखणारा अधिकारीच खऱ्या अर्थाने प्रभावी ठरतो. पोलिस निरीक्षक श्री. लक्ष्मणजी केंद्रे यांच्या कार्यपद्धतीत कर्तव्यकठोरता, शिस्त आणि समाजहिताची भावना दिसून येते. गुन्हेगारीविरोधातील कारवाईसोबतच व्यसनमुक्ती आणि जनजागृतीला दिलेले महत्त्व ही त्यांच्या कार्याची सकारात्मक बाजू आहे.

हिमायतनगर तालुक्यात सुरक्षित, शिस्तबद्ध आणि व्यसनमुक्त वातावरण निर्माण करण्यासाठी पोलिस प्रशासनाच्या प्रयत्नांना नागरिकांनीही सहकार्य करणे गरजेचे आहे. कारण कायदा आणि सुव्यवस्था ही केवळ पोलिसांची जबाबदारी नसून, ती संपूर्ण समाजाची सामूहिक जबाबदारी आहे.

तरुणाईला चुकीच्या मार्गापासून दूर ठेवून शिक्षण, रोजगार आणि राष्ट्रनिर्मितीकडे वळविण्याचे प्रयत्न सातत्याने सुरू राहिले, तर त्याचा लाभ केवळ एका गावाला किंवा तालुक्याला नव्हे, तर संपूर्ण समाजाला होईल. पोलिस निरीक्षक श्री. लक्ष्मणजी केंद्रे आणि त्यांच्या पोलिस पथकाच्या कायदा-सुव्यवस्था तसेच समाजप्रबोधनाच्या प्रयत्नांना नागरिकांनी सहकार्य करणे, हाच या उपक्रमाला खरा प्रतिसाद ठरेल.

लेखक : प्रा. कागणे आर. एस., उपप्राचार्य, हुतात्मा जयवंतराव पाटील उच्च माध्यमिक विद्यालय, हिमायतनगर.