नांदेड| दक्षिण मध्य रेल्वेच्या नांदेड विभागाने रेल्वे सुरक्षिततेला अधिक मजबुती देण्यासाठी महत्त्वाचे पाऊल उचलत मिरखेल आणि उमराम येथे दोन नवीन हॉट अॅक्सल बॉक्स डिटेक्टर (HABD) कार्यान्वित केले आहेत. 27 मे 2026 पासून हे अत्याधुनिक डिटेक्टर कार्यरत झाले असून, त्यामुळे विभागातील HABD केंद्रांची संख्या तीनवरून पाचवर पोहोचली आहे.
यापूर्वी नांदेड विभागातील मुगट, बसमत आणि दौलताबाद येथे हॉट अॅक्सल बॉक्स डिटेक्टर कार्यरत होते. आता मिरखेल आणि उमराम येथेही ही प्रणाली सुरू झाल्याने रेल्वे गाड्यांच्या सुरक्षिततेवर अधिक प्रभावी आणि रिअल-टाइम देखरेख शक्य होणार आहे.
हॉट अॅक्सल बॉक्स डिटेक्टर (HABD) ही अत्याधुनिक सुरक्षा यंत्रणा धावत्या रेल्वेगाड्यांच्या कार्ट्रिज टेपर रोलर बेअरिंग (CTRB) आणि अॅक्सल बॉक्सचे तापमान स्वयंचलितपणे तपासते. गाडी सामान्य वेगाने धावत असताना तापमानात कोणतीही असामान्य वाढ आढळल्यास संबंधित रेल्वे अधिकाऱ्यांना तत्काळ सूचना पाठवली जाते. त्यामुळे किरकोळ तांत्रिक दोष गंभीर बिघाडात रूपांतरित होण्यापूर्वीच आवश्यक उपाययोजना करणे शक्य होते.
या तंत्रज्ञानामुळे रेल्वेच्या रोलिंग स्टॉक व पायाभूत सुविधांचे संभाव्य नुकसान टाळण्यास मदत होत असून, रेल्वे वाहतुकीतील अडथळे कमी होण्यासही हातभार लागणार आहे. तसेच प्रवासी आणि मालवाहतूक गाड्यांची सुरक्षितता व विश्वासार्हता वाढण्यास मदत होणार असल्याचे रेल्वे प्रशासनाने सांगितले आहे.
भारतीय रेल्वे आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या सहाय्याने अधिक सुरक्षित, स्मार्ट आणि कार्यक्षम रेल्वे सेवा देण्याच्या दिशेने सातत्याने वाटचाल करत असून, नांदेड विभागातील HABD नेटवर्कचा विस्तार हा त्याच बांधिलकीचा भाग मानला जात आहे.